ابوالقاسم علی بن الحسین موسوی، مشهور به سیّد مرتضی، از متکلمان و مفسران برجسته امامیه در قرون چهارم و پنجم هجری است. یکی از آثار ارزشمند او، کتاب «غرر الفوائد و درر القلائد» معروف به «الامالی» است که مشتمل بر هشتاد مجلس در حوزههای تفسیر، حدیث، ادبیات، شعر و گاه مباحث کلامی و اصولی است. این پژوهش با هدف تحلیل و بررسی رویکرد نقلی سیّد مرتضی در فقه الحدیث کتاب «الامالی» انجام شده است. اهمیت این تحقیق از آن جهت است که رویکرد نقلی سیّد مرتضی، تلفیقی از دقت لغوی، استناد قرآنی و تحلیل کلامی است و نقش محوری در ارائه فهمی صحیح و قابل اعتماد از احادیث دارد. برخی پژوهشگران، به دلیل توجه گسترده سیّد به عقل و ادبیات عرب، رویکرد او را صرفاً عقلگرایانه یا ادبی دانستهاند. با این حال، بررسی دقیقتر نشان میدهد که وی در کنار استدلالهای عقلی، بهطور فراگیر از آیات قرآن و روایات دیگر در تحلیل و تفسیر احادیث بهره گرفته است که این اهمیت تحقیق را دو چندان میکند. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی- و با بررسی نمونههای متعدد از تأویل و تفسیر احادیث در الامالی، مورد تحلیل قرار گرفته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که سیّد در مواجهه با احادیث دشوار و دارای الفاظ غریب، علاوه بر استفاده از ابزار نقلی، به اصول تنزیهی و انسجام معنایی قرآن نیز توجه داشته و با ارائه چندوجهی معنایی، از برداشتهای سطحی و تحریف احتمالی در فهم حدیث جلوگیری کرده است. این رویکرد نقلی، نه تنها به روشنسازی معانی دقیق احادیث کمک میکند، بلکه نشاندهنده ضرورت تلفیق عقل، نقل و بلاغت در فقه الحدیث شیعی است.
Kalantari A A, Sameni A, Darvishi H. An Analysis of al‑Sharif al‑Murtada’s Transmitted- Interpretive Understanding of Hadith Approach in al‑Amālī. 3 2026; 25 (52) :77-105 URL: http://pdmag.ir/article-1-2441-fa.html
کلانتری علیاکبر، ثامنی علی، درویشی حسن. بررسی و تحلیل رویکرد نقلی فقه الحدیثی سیّد مرتضی در الامالی. پژوهش دینی. 1405; 25 (52) :77-105