|
تبیین هستیشناختی تفکر عبادی از منظر شهید مطهری مبتنی بر نظریه اعتبارات علامه طباطبایی
|
زهرا امیدی   ، مهدی احمدی ، محمد مهدی آجیلیان مافوق1 ، سعید رحیمیان |
|
|
|
چکیده: (10 مشاهده) |
| تفکرِ عبادی مفهومی برآمده از نص روایات است که مشتمل بر دو واژه تفکر و عبادت است. تفکر به عنوان شاخصه اختصاصی انسان و مهمترین عمل ادراکی، در آیات و روایات بسیار مورد توجه بوده و به آن سفارش شده است. عبادت نیز در قرآن به عنوان هدف خلقت ذکر شده است. در روایات متعدد، تفکر به عنوان برترین عبادات و حتی عبادت مخلَصین مشهور است. اینکه منظور از تفکر عبادی چیست مسألهای است که شارحانِ روایات نسبت به آن بی تفاوت نبوده و تفاسیر متنوعی ارائه دادهاند اما نظرات در این زمینه پراکندگی فراوانی دارد. تکثر نظرات با اینکه در 4 حوزه ناظر به موضوع، فاعل، نتیجه و فرآیند تفکر قابل جمع است، اما در نهایت جلوهای شفاف از ماهیت تفکر عبادی ارائه نمی دهند. سؤال مشخصی که این مقاله در پی پاسخ به آن بوده این است که فارغ از توصیفات بیان شده در عبارات شارحان، در حوزه کاربرد، تفکر عبادی در چه قالب و کیفیتی قابلیت تحقق دارد؟ در پاسخ به این سؤال است که هستی شناسی این مفهوم در تنظیم برنامه های عبادی موضوعیت ویژه پیدا میکند. در تمام این تفاسیر، تفکر به عنوان خروجی قوه عقل نظری محسوب شده و از این منظر به آن پرداخته اند. در آثار شهید مطهری در کنار اشاره به برخی از نظرات پیش گفته، با عنایت به اهمیت و جایگاه عقل عملی در استخراج راه حل در حوادث و مسائل مبتلابه، به صورت دقیق تفکر عبادی توضیح داده شده است. در این مقاله که به روش توصیفی تحلیلی و به شیوه اسنادی نگاشته شده، ناظر به نظریه اعتباریات علامه طباطبایی، تفکر عبادی در قالب مسأله «اجتهاد» به عنوان سرّ خاتمیت و عبادتی مختص دین اسلام توضیح داده شده است. آنچه انتخاب شهید مطهری را ویژه و قابل توجه میکند نظر خاص شهید مطهری درباره عقل عملی به عنوان قوه مفکره درک کننده کلیات از منظر تدبیر بدن است که در این زمینه در عین بهره گیری از ظرفیت نظریه اعتباریات علامه طباطبایی، با تفسیر ویژهای از آن، کارکرد این نظریه را توسعه دادهاند. |
|
| واژههای کلیدی: علامه طباطبایی، شهید مطهری، تفکر عبادی، عقل نظری، عقل عملی، نظریه اعتباریات، اجتهاد |
|
|
متن کامل [PDF 403 kb]
(5 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1405/4/10 | پذیرش: 1405/4/10 | انتشار: 1405/4/10
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
