fa معناشناسی ساختاری واژه «ضرب» در قرآن کریم تخصصي Special پژوهشي Research <em><span dir="RTL"><span style="font-family:Arial,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;">واژه ضرب از جمله واژه‌های پیچیده در زبان عربی است که به‌زعم برخی از قدیمی‌ترین لغویان متقدم برای جمیع اعمال به کار می‌رود. از این‌رو فهم دقیق مفاهیم ضرب در قرآن و دستیابی به لایه‌های معنایی آن نیازمند انجام مطالعه‌ای روشمند است. معناشناسی ساختاری یکی از روش‌های مطالعات قرآنی است که به استخراج معنای نهفته در متن با در نظر گرفتن شبکه‌ای از روابط مفهومی می‌پردازد. پژوهش حاضر بر مبنای روابط همنشین و جانشین و با رویکرد ساخت‌گرا درصدد کشف مؤلفه‌های معنایی </span></span></span></em><span dir="RTL"><span style="font-size:10.0pt;">&laquo;</span></span><em><span dir="RTL"><span style="font-family:Arial,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;">ضرب</span></span></span></em><span dir="RTL"><span style="font-size:10.0pt;">&raquo;</span></span><em><span dir="RTL"><span style="font-family:Arial,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> است. تلاش شده است با تحلیل معنایی واژگانی که در یک حوزه معنایی با ضرب قرار دارند و در دو محور همنشینی و جانشینی، جایگاه معنایی ضرب در قرآن تبیین شود. مؤلفه‌های معنایی </span></span></span></em><span dir="RTL"><span style="font-size:10.0pt;">&laquo;</span></span><em><span dir="RTL"><span style="font-family:Arial,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;">ضرب</span></span></span></em><span dir="RTL"><span style="font-size:10.0pt;">&raquo;</span></span><em><span dir="RTL"><span style="font-family:Arial,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> که از طریق روابط همنشین به آن دست یافته شد عبارتند از: اتصال، پیوستن، بستن، ترک کردن، روی‌گرداندن، بهم پیچیدن، آشکار شدن، احاطه کردن و نیز فعلی همراه با بروز و ظهور خارجی، قدرت، سنگینی و ایجاد اثر و تغییر. همچنین مؤلفه‌های معنایی رفتن، بریدن، ترک کردن، روی‌گرداندن، احاطه، پوشاندن، بهم فشردن و درهم پیچیدن از طریق محور جانشینی </span></span></span></em><span dir="RTL"><span style="font-size:10.0pt;">&laquo;</span></span><em><span dir="RTL"><span style="font-family:Arial,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;">ضرب</span></span></span></em><span dir="RTL"><span style="font-size:10.0pt;">&raquo;</span></span><em><span dir="RTL"><span style="font-family:Arial,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> قابل دستیابی هستند. </span></span></span></em> The word<em> daraba</em> is one of the most complex words in the Arabic language, which according to some of the earliest philologists is used to refer to all actions. Therefore, a precise understanding of the meanings of <em>daraba</em> in the Quran and finding its semantic components requires a methodological study. Structural semantics is one of the methods of Quranic studies which deals with extracting hidden meanings in a text considering a network of conceptual relations. The present study is based on syntagmatic and paradigmatic relations and seeks to discover the semantic components of <em>daraba</em> using the constructivist approach. An attempt has been made to explain the semantic status of <em>daraba</em> in the Quran through the semantic analysis of the words that are in the same semantic field as <em>daraba</em> and in the two syntagmatic and paradigmatic axes. The semantic components of <a name="_Hlk49354067">&ldquo;<em>daraba&rdquo;</em> </a>extracted through syntagmatic relations are: to connect, to join, to close, to leave, to turn away from, to entangle, to unfold, to surround, to change, external emergence, power and weight. The semantic components to go, to cut, to turn away from, to surround, to cover, to squeeze and to entangle were further extracted through the paradigmatic axis of &ldquo;<em>daraba&rdquo;</em>. قرآن, ضرب, معناشناسی ساختاری, روابط همنشین و جانشین, مؤلفه‌ معنایی the Quran, daraba, structural semantics, syntagmatic and paradigmatic relations, semantic component. 149 176 http://pdmag.ir/browse.php?a_code=A-10-323-89&slc_lang=fa&sid=1 Fat-hieyyeh Fattahizadeh فتحیه فتاحی زاده f_fattahizadeh@alzahra.ac.ir 10031947532846002647 10031947532846002647 No Nahid Hossein Nattaj ناهید حسین نتاج nahidnataj@yahoo.com 10031947532846002648 10031947532846002648 Yes Farideh Amini فریده امینی famini@alzahra.ac.ir 10031947532846002649 10031947532846002649 No