pazhuhesh dini

fa ارزیابی رویکرد عارفان در معنای تقوا و مراتب سلوکی آن با سنجه قرآن و حدیث An Evaluation of the Approach of Mystics to the Meaning of Taqwa and its Levels of Progress Based on the Standards of the Quran and Hadith تخصصي Special پژوهشي Research پس از تأکیدهای فراوان آموزههای قرآنی و حدیثی بر دستور تقوا عارفان مسلمان با توجه به شریعت اسلامی توجه زیادی را به این مقوله داشتهاند. پژوهش پیشِرو به روش تحلیلی ـ کتابخانهای به بررسی تعریف و مراتب تقوا از دیدگاه شریعت و عرفان اسلامی میپردازد. اصل معنای لغوی تقوا، یعنی «خودنگهداری از گزندِ بدیها» در تعریف عارفان از تقوا، به پیروی از آموزههای دینی ملحوظ است. در آموزههای دینی اموری همچون ‌«پرهیز از شرک»، «پرهیز از گناه»، ‌«پرهیز از شبهات»، «پرهیز از حلالِ مازاد بر ضرورت» و «پرهیز از غیر حق» را میتوان به عنوان مراتب و سطوح گوناگون تقوا مشاهده کرد. اهل معرفت نیز در تبیین و توضیح مراتب تقوا، به پیروی از آموزه‌های دینی بهترین تحلیل از مراتب مذکور را در نوشتههای خود ارائه دادهاند، بنابراین دیدگاه عارفان در اینباره با میزان شریعت و آموزههای قرآنی و حدیثی تطابق داشته و میتوان از آثار آنان در تفسیر و تحلیل قرآن و حدیث بهره گرفت. Following the frequent emphases of Quranic and hadith teachings on practicing taqwa, Muslim mystics have paid considerable attention to this issue according to Islamic Shari’ah. Using the analytical-library method, the present study examines the definition and levels of taqwa from the perspective of Islamic Shari’ah and mysticism. The main, lexical meaning of taqwa is “self-preservation against the damage of evils”, but mystics define it as “following religious teachings”. In religious teachings, such matters as “avoiding polytheism”, “avoiding sin”, ‌ “avoiding doubts”, “avoiding lawful stuff beyond necessity” and “avoiding non-truth” can be considered as different levels of taqwa. Following religious teachings, men of mystic knowledge have provided the best analysis of the above-mentioned levels in their writings in explaining the levels of taqwa. Therefore, the perspective of Islamic mystics on this issue is congruent with the standards of the Shari’ah and Quranic and hadith teachings, and their works can be used in the interpretation and analysis of the Quran and hadith. تقوا, عرفان عملی, احادیث عرفانی, آیات عرفانی taqwa, practical mysticism, mystical hadiths, mystical verses. 237 257 http://pdmag.ir/browse.php?a_code=A-10-323-106&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Miri محمد میری m.miri57@ut.ac.ir 10031947532846003013 10031947532846003013 Yes Hamed Al-e Yamin حامد آل‌یمین aleyamin@ut.ac.ir 10031947532846003014 10031947532846003014 No Mohammad Reza Mousavi Faraz محمدرضا موسوی‌فراز m.mosavi@ut.ac.ir 10031947532846003015 10031947532846003015 No