pazhuhesh dini

fa متعّلق خمس از ارباح مکاسب تا مطلق فائده What is Chargeable to Khoms: From Arbah-e Makasib to the Absolute Profit تخصصي Special پژوهشي Research یکی از واجبات اقتصادی در دین مبین اسلام، خمس می باشد که خداوند برای اکرام و احترام شأن پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و ذریه او در عوض زکات قرار داده است و یکی از ضروریات مورد توافق مکتب اهل بیت و مکتب عامه می باشد. اختلاف فقهای این دو مکتب تنها در دو مورد است که اول در متعلق خمس که فقهای عامه به غنایم جنگی و رکاز یعنی جواهرآلات و معادن (بنا بر اختلافی که در بین آنها هست) قائل می باشند به خلاف فقهای امامیه که متعلق خمس را در هفت مورد می دانند و دیگر در مصرف خمس که فقهای امامیه آن را برای امام معصوم علیه السلام و فقرای بنی هاشم می دانند ولی در بین فقهای عامه اقوال مختلفی در این باره وجود دارد. یکی از متعلقات خمس در دیدگاه امامیه منفعت است که مورد اتفاق همه فقیهان امامیه قرار دارد. اما معنای منفعت در آراء فقیهان مورد اختلاف می باشد، که آیا فقط شامل منفعت کسب است یا مطلق فائده؟ به طوری که بعضی فقیهان ادعا کرده اند که تنها، منفعت کسب و تجارت و زراعت متعلق خمس است و بعضی از بزرگان مطلق منفعت یعنی اعم از هبه و عطیه و صداق و ارث را متعلق خمس می دانند. از متأخرین، مرحوم بروجردی و مرحوم امام خمینی و مرحوم فاضل لنکرانی، منفعت را فقط منفعت کسب می دانند ولی در مقابل بزرگانی چون مرحوم خوئی و مرحوم تبریزی و محقق سیستانی، متعلق خمس را فقط منفعت کسب نمی دانند بلکه اعم از کسب، یعنی هدیه و مطلق منفعت را متعلق خمس می دانند. با توجه به اینکه در این مسئله شهرت و اجماعی وجود ندارد، در این مقاله، ادله هر دو گروه را مورد توجه و بررسی قرار داده و به این نتیجه رسیدیم که با توجه به اطلاق آیه شریفه 41 سوره انفال، و روایات معتبره، متعلق خمس، مطلق فائده، اعم از ارباح مکاسب و هبه و سایر فوائد به غیر از آنچه دلیل خاص آن را استثناء کرده است، می باشد.   One of the financial obligatory practices in Islam is khoms which has been established by God instead of zakat to honor the Prophet and his descendants’ dignity and it is one of the necessities with which both Shi’ites and Sunnites agree. The jurisprudents of these two religious schools disagree on only two issues. One of them concerns what is chargeable to khoms.  Sunni jurists believe that the booty, jewelry and mines are chargeable to khoms but Shi’ite jurists hold that seven items are chargeable to khoms. The second disagreement concerns where and for what khoms is to be used. Shi’ite jurisprudents believe that khoms belongs to the Infallible Imams and the poor people of Bani Hashem Family while Sunni jurists have different opinions on this issue. The Twelvers’ jurists unanimously believe that profit is one of the items chargeable to khoms. However, they are divided on the meaning of ‘profit’: whether it refers to the profit of business or the absolute profit? Some scholars have claimed that only benefit of business, commerce and farming is chargeable to khoms and some others believe the absolute profit, including heb-e (gift), atiyye (donation), sedaq (dowry) and inheritance, is chargeable to khoms. Among the later jurists, the late Brujerdi, Imam Khomeini and Fazel Lankarani believe ‘profit’ only refers to business profit while other jurists such as the late Khoee, Tabrizi, and Mohaqeq Sistani hold that the absolute profit, including gift, is chargeable to khoms. Since there is no consensus on this issue, the arguments of both groups have been evaluated in this study and it is concluded that considering the holy verse 42 in Anfal Surah and the sound narrations, absolute benefits ranging from arbah-e makasib, hebe-e and other benefits, except what has been excluded due to a special reason, are chargeable to khoms . ارباح مکاسب, مطلق فائده , غنیمت, متعلق خمس, هبه arbah-e makasib (any kind of business, farming, etc. that leads to profit), the absolute profit, what is chargeable to khoms, booty, heb-e (gift). 51 66 http://pdmag.ir/browse.php?a_code=A-10-323-30&slc_lang=fa&sid=1 Davood Hassanpour داود حسن پور 10031947532846002181 10031947532846002181 Yes