fa تحلیل انتقادی دیدگاه محمد عابد الجابری درباره مراد از "امّی" بودن پیامبر اکرم(ص) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b zar;">در عرف مسلمانان عدم توانمندی پیامبر اکرم(ص) بر خواندن و نوشتن امری پذیرفته شده است. بر اساس معنای لغوی &quot;امّی&quot; و به استناد آیه 48 سوره ی عنکبوت، اکثر محققان و دانش پژوهان در طول تاریخ بر این باور بوده و هستند که پیامبر اکرم(ص) هنگام بعثت و نزول وحی قادر به خواندن و نوشتن نبودند. البته ایشان نظریه ی خود را مستند به روایاتی نیز می کنند. محمد عابد الجابری نواندیش مغربی با روش خود که متکی بر منظور داشتن سیاق و شرایط تاریخی - فرهنگی نزول آیات است، اثبات می کند که پیامبر اکرم(ص) هنگام بعثت، بر خواندن و نوشتن تسلط داشتند. تفسیر مبتنی بر سیاق از آیه ی 48 سوره ی عنکبوت و این که، آخرین سوره ای است که در مکه نازل شده و بنابراین لازم است در پرتو شرایط آماده شدن پیامبر اکرم(ص) برای هجرت به یثرب(مدینه)، جایی که فضا و شرایط آن کاملاً با مکه متفاوت بود، فهم و تفسیر شود و نیز تفسیر متأثر از شرایط تاریخی زمان نزول سوره ی عنکبوت منتج به نظریه ی جابری خواهد شد. جابری البته با استناد به دو روایت اصلی </span><span style="font-family:sakkal majalla;">&ndash;</span><span style="font-family:b zar;"> روایت ابن اسحاق و بخاری - در خصوص نحوه ی آغاز نزول وحی توسط جبرائیل(ع) بر پیامبر اکرم(ص) و این که پاسخ ایشان عبارت &quot;ماذاأقرأ&quot; بوده است، نتیجه می گیرد &quot;چه بخوانم&quot; پاسخ آن حضرت بوده است و نه &quot;نمی خوانم&quot; یا &quot;نمی توانم بخوانم&quot; و این خود، نظریه ی غالب در بی سواد دانستن پیامبر اکرم(ص) را بی پایه تلقی می کند. رویکرد دیگر جابری در اثبات نظریه اش، بررسی لغت شناسانه از واژه &quot;امّی&quot;، است. به نظر نگارندگان، استدلال اغلب مفسران، منتج به پذیرش بی سواد بودن پیامبر اکرم(ص) و عدم توانایی ایشان بر خواندن و نوشتن قبل از آغاز نزول وحی، نمی شود. این ادعا وقتی تقویت می شود که ایشان در تفاسیر خود در ذیل آیات مختلف که در آن ها کلمات &quot;امّیون&quot; و &quot;امّیین&quot; مورد استفاده قرار گرفته است، بر معنای غیر اهل کتاب و امتی که بر آن ها کتابی از طرف خداوند نازل نشده است، اشاره کرده و در ردّ آن نیز مطلبی را بیان نکرده اند. از طرف دیگر، استدلال جابری، نظریه ی غالب در معنای کلمه &quot;امّی&quot; را مخدوش می کند ولی به طور قاطع توانایی پیامبر اکرم(ص) را بر خواندن و نوشتن قبل از بعثت اثبات نمی کند. </span> Muslims have commonly accepted the inability of the Prophet (p.b.u.h.) to read and write. Based on the literal meaning of the Arabic word <em>ommi</em> and according to the verse 48 in Sura al-Ankabut, most scholars have historically believed and still believe that the holy Prophet (p.b.u.h.) was unable to read and write during his prophetic mission. Of course, they support their theory citing some narrations too. Relying on his own method which focuses on the context and historical-cultural conditions of the revelation of the verses, Muhammad Abed al-Jaberi, the Moroccan reformist, proves that the holy Prophet (p.b.u.h.) was able to read and write during the prophetic mission. The context-based interpretation of the verse 48 in Sura al-Ankabut and the fact that it is the last <em>sura</em> revealed in Mecca and, therefore, it should be interpreted and understood in the light of the conditions for the Prophet&rsquo;s (p.b.u.h.) preparation to migrate to Yathrib (Medina), where the atmosphere and conditions were completely different from Mecca, as well as the interpretation of Sura al-Ankabut based on the historical conditions of its revelation will lead to al-Jaberi&rsquo;s theory. Citing two major narrations from ibn-Eshaq and Bukhari on how Gabriel began to reveal the Quran to the Prophet (p.b.u.h.) and referring to the Prophet&rsquo;s (p.b.u.h.) saying &ldquo;What should I read?&rdquo;, al-Jaberi concludes that since the Prophet (p.b.u.h.) had said &ldquo;What should I read?&rdquo; and not &ldquo;I don&rsquo;t read&rdquo; or &ldquo;I cannot read&rdquo;, the dominant theory of the illiteracy of the Prophet (p.b.u.h.) is unfounded. al-Jaberi&#39;s another approach in proving his theory is the terminological analysis of the term <em>ommi.</em> The authors believe that the reasoning of most interpreters does not convince one to accept illiteracy of the Prophet (p.b.u.h.) and his inability to read and write before the beginning of the revelation. This claim is strengthened when it is seen that, in their interpretations of the various verses in which the words <em>ommi</em> and <em>ommiyun</em> have been used, they have referred to the people to whom no Book has been sent from God and mentioned nothing to reject it. On the other hand, Jaberi&#39;s argument falsifies the dominant theory on the meaning of the term <em>ommi</em>, but it does not definitively demonstrate the ability of the Prophet (p.b.u.h.) to read and write before the prophetic mission. امّی, امییون, اهل کتاب, عابد الجابری, مدخل الی القرآن الکریم ommi (unlettered), ommiyun (the unlettered), People of the Book, Abed al-Jaberi, Madkhal ilal-Quran al-Karim 5 22 http://pdmag.ir/browse.php?a_code=A-10-323-34&slc_lang=fa&sid=1 Abdulhadi Feqhizadeh عبدالهادی فقهی زاده 10031947532846002162 10031947532846002162 Yes Ali-Reza Del Afkar علیرضا دل افکار 10031947532846002163 10031947532846002163 No Mohammad Taqi Qaderi Rahqi محمد تقی قادری رهقی 10031947532846002164 10031947532846002164 No