در تفسیر عبارت «ثُمَّ أَنشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ» در آیه 14 مؤمنون، اغلب مفسران این عبارت را حمل بر معنای نفخ روح کردهاند. اما برخی مفسران، آنها مربوط به رشد و مراحل جسمانی انسان دانستهاند. عدهای نیز هرچند در عمل به نفخ روح رسیدهاند اما در ظاهر به مصداقی اشاره نمودهاند که در واقع به تعابیر نفسانی نزدیک است. مجموع نظرات مفسران به چهار دسته کلی تفسیمبندی میشود. دسته اول که پر طرفدارترین دسته است، معنای عبارت را نفخ روح دانستهاند. دسته دوم نیز در تعابیر خود به مصادیق نفسانی اشاره کردند هرچند در نتیجه با دسته اول تفاوتی ندارند. اما دسته سوم به مراحل مربوط به جسم و رشد جسمانی انسان استناد نمودهاند و دسته چهارم نیز مفسرانیاند که یا هیچگونه اظهار نظری نداشتهاند و یا تنها به متفاوتبودن این مرحله با مراحل قبلی اشاره کردهاند. اختلاف آراء مفسران و حتی مفسران معاصر، ضرورت این بررسی را نشان میدهد. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی در ابتدا به استخراج و دستهبندی آراء مفسران موجود در این فراز پرداخته، سپس با ارزیابی دلایل هر رأی و بررسی ارتباط آیات، نشان میدهد نظرات دسته اول هرچند ناقص است؛ اما به مراد نهایی نزدیکتر و قابلیت دفاع بیشتری دارد. در این پژوهش به تأثیر بررسی ارتباط آیات در تشخیص رأی صحیح در تفسیر تطبیقی، توجه شده است. همچنین توضیح خواهد داد که خداوند در این فراز به معرفی خلقتی متفاوت با حالات مادی قبل پرداخته تا برای نفخ روح زمینه سازی کند و این حالت نفس است و هرچند در پی نفی نفخ روح نبوده اما مقصود او معرفی نمودن نفس بوده است.
Attarzadeh A H, Joudavi A, Shahbazi S. A Comparative Study of Exegetical Views on the Phrase “Thumma Anshaʾnāhu Khalqan Ākhar” (Qur’an 23:14) with Emphasis on the Views of Dr. Boroumand. 3 2026; 25 (52) :149-174 URL: http://pdmag.ir/article-1-2444-fa.html
عطارزاده امیرحسین، جودوی امیر، شهبازی سامیه. بررسی تطبیقی آراء مفسران در فراز «ثُمَّ أَنْشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ» (المؤمنون، ۱۴)
با تکیه بر آراء دکتر برومند. پژوهش دینی. 1405; 25 (52) :149-174